Masz prawo nas wypróbować >>>

Obciążenie hipoteką nieruchomości powstałej w wyniku zniesienia odrębnej własności lokalu obciążonego hipoteką

W uchwale z 8 grudnia 2017 roku o sygn. akt III CZP 77/17 Sąd Najwyższy uznał, że w razie zniesienia odrębnej własności lokalu obciążonego hipoteką, hipoteka obciąża nieruchomość, w której skład wchodzi lokal będący wcześniej przedmiotem odrębnej własności.

Uchwała zapadła na tle sprawy, w której Sąd Rejonowy dokonał zniesienia odrębnej własności lokalu obciążonego hipoteką umowną kaucyjną oraz podziału nieruchomości, na której posadowiony był budynek mieszkalny z wyodrębnionymi lokalami (jeden z lokali nie był obciążony hipoteką).

Hipoteka ustanowiona na nieruchomości lokalowej została wpisana do księgi wieczystej nieruchomości gruntowej stanowiącej współwłasność dwóch osób – po 1/2 części.

Sąd Rejonowy wyrokiem nakazał zmienić wpis hipoteki umownej kaucyjnej na całej nieruchomości poprzez wpisanie jej na udziale we współwłasności nieruchomości gruntowej byłego właściciela nieruchomości lokalowej obciążonej wcześniej hipoteką.

Sąd Okręgowy rozpoznając apelację powziął wątpliwość co do wpływu zniesienia odrębnej własności lokalu na losy ustanowionej na nim hipoteki i w związku z tym przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne.

W omawianej uchwale Sąd Najwyższy podkreślił, że brak szczególnej regulacji, która chroniłaby wierzyciela hipotecznego w rozpatrywanym przypadku nie może być uznany za wynik decyzji ustawodawcy o nieistnieniu potrzeby udzielenia ochrony wierzycielowi hipotecznemu tylko za lukę legislacyjną.

Wobec powyższego, zasadnym jest zastosowanie per analogiam art. 22 ust 1 Ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece (dalej jako: u.k.w.h.), zgodnie z którym:

„Ograniczone prawa rzeczowe obciążające którąkolwiek z połączonych nieruchomości obciążają całą nieruchomość utworzoną przez połączenie”.

W świetle ww. przepisu w razie połączenia przez właściciela kilku nieruchomości w księdze wieczystej w jedną nieruchomość hipoteka obciążająca którąkolwiek z połączonych nieruchomości obciążać będzie całą nieruchomość powstałą przez połączenie.

Według Sądu Najwyższego, pomimo występującego w sprawie konfliktu interesów drugiego współwłaściciela nieruchomości (którego lokal przed zniesieniem odrębnej własności lokali nie był obciążony hipoteką) i wierzyciela hipotecznego, konflikt ten należy rozstrzygnąć na korzyść wierzyciela hipotecznego.

Co do zasady sposób zniesienia współwłasności nieruchomości zależy od zgodnej woli wszystkich współwłaścicieli, a wierzyciel hipoteczny nie ma żadnego wpływu na zniesienie odrębnej własności lokalu.

Przyjęte rozwiązanie ma m.in. przeciwdziałać nadużyciu prawa poprzez znoszenie odrębnej własności lokali w celu osłabienia zabezpieczenia hipotecznego, albowiem hipoteka ustanowiona na udziale stanowi niewątpliwie mniej wartościowe zabezpieczenie niż hipoteka na lokalu stanowiącym odrębny przedmiot własności.

Zdaniem Sądu Najwyższego w przypadku zniesienia odrębnej własności lokalu obciążonego hipoteką zasadnym jest następcze obciążenie hipoteczne całej nieruchomości, której częścią był lokal będący wcześniej przedmiotem odrębnej własności.


Blog Prawniczy

  • Rażąca strata wykonawcy jako przesłanka podwyższenia wynagrodzenia ryczałtowego

    Sąd Najwyższy (dalej jako: SN) w wyroku z 8 marca 2018 roku o sygn. akt II CSK 325/17 wskazał, że wynagrodzenie ryczałtowe z umowy o dzieło jest związane z obciążeniem wykonawcy ryzykiem nieprzewidzianego wzrostu rozmiaru prac lub kosztów oraz że ryzyko nieuwzględnienia wszystkich prac wymaganych do zrealizowania przedmiotu zamówienia w całości spoczywa na wykonawcy. SN wyjaśnił także, że pojęcie „rażącej straty”, o którym mowa w art. 632 § 2 Kodeksu cywilnego (dalej jako: K.c.), odnosi się do straty niweczącej kalkulację poczynioną przez wykonawcę przy uwzględnieniu zwykłego ryzyka kontraktowego. Nie musi to być strata zagrażająca kondycji finansowej wykonawcy albo grożąca mu upadłością. Strata związana jest z konkretnym stosunkiem prawnym oraz uwzględnia kryteria obiektywne i subiektywne odnoszące się do rozmiarów działalności wykonawcy.

    W przedmiotowej sprawie pozwany w związku z realizowanym generalnym wykonawstwem inwestycji polegającej na budowie centrum logistycznego złożył powodowi ofertę na wykonanie robót ziemnych i drogowych. W zamian za wykonanie ww. prac pozwany zaproponował powodowi wynagrodzenie ryczałtowe w wysokości 7.400.000,00 zł.

    Strony przeprowadziły negocjacje, z których został sporządzony szczegółowy protokół precyzujący przedmiot robót powierzonych powodowi, jak również istotne postanowienia stosunku umownego. Negocjacje doprowadziły do podpisania zlecenia, na podstawie którego powód zobowiązał się do kompletnego wykonania robót ziemnych i drogowych w ramach inwestycji w zamian za kwotę 7.070.000,00 zł netto tytułem wynagrodzenia ryczałtowego.

    W toku realizacji umowy została ona trzykrotnie aneksowana z uwagi na poszerzenie przedmiotu robót oraz podwyższenie wynagrodzenia do kwoty 7.400.000,00 zł netto.

    Z uwagi na konieczność wykonania robót związanych ze stabilizacją gruntu przy użyciu specjalistycznych maszyn, powód zawarł umowę z podwykonawcą, który zobowiązał się do wykonania prac polegających na rozsypaniu spoiwa i wymieszaniu gruntu zestawem typu Stehr a także zakupił mieszankę gruntową.

    więcej
  • Klauzula wyłączająca kary umowne w umowie deweloperskiej jest niedozwolona

    Sąd Najwyższy wyrokiem z 10 sierpnia 2017 roku o sygn. akt I CSK 10/17 orzekł, iż klauzula wyłączająca możliwość zastrzeżenia kar umownych zawarta w postanowieniach umowy deweloperskiej jest niedozwolona prawnie.

    W omawianej sprawie Sąd Okręgowy uwzględniając powództwo nabywców lokalu uznał za niedozwolone postanowienie wzorca umowy deweloperskiej wyłączające możliwość zastrzeżenia kar umownych o treści „Strony postanawiają nie nakładać wzajemnie kar umownych dla stron udokumentowanej tym aktem umowy deweloperskiej” i zakazał pozwanemu deweloperowi wykorzystywania go w obrocie z konsumentami.

    Następnie Sąd Apelacyjny, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu I instancji, oddalił apelację pozwanego dewelopera.

    Od powyższego wyroku deweloper złożył skargę kasacyjną żądając uznania, iż wyżej wskazane postanowienie nie stanowi niedozwolonego postanowienia umownego.

    W skardze kasacyjnej pozwany deweloper zarzucał Sądowi Apelacyjnemu nieprawidłową wykładnię art. 483 Kodeksu cywilnego (dalej jako: K.c.), z której w jego ocenie wynika, iż kara umowna zastrzeżona w umowie deweloperskiej może zabezpieczać jedynie spełnienie świadczenia przez dewelopera. Podnosił przy tym, iż także świadczenia nabywców lokali, takie jak obowiązek stawiennictwa w celu odebrania przedmiotu umowy, podpisania umowy w formie aktu notarialnego, a także przystąpienia do czynności notarialnej, mogą zostać zabezpieczone karą umowną.

    więcej