Masz prawo nas wypróbować >>>

Klauzula wyłączająca kary umowne w umowie deweloperskiej jest niedozwolona

Sąd Najwyższy wyrokiem z 10 sierpnia 2017 roku o sygn. akt I CSK 10/17 orzekł, iż klauzula wyłączająca możliwość zastrzeżenia kar umownych zawarta w postanowieniach umowy deweloperskiej jest niedozwolona prawnie.

W omawianej sprawie Sąd Okręgowy uwzględniając powództwo nabywców lokalu uznał za niedozwolone postanowienie wzorca umowy deweloperskiej wyłączające możliwość zastrzeżenia kar umownych o treści „Strony postanawiają nie nakładać wzajemnie kar umownych dla stron udokumentowanej tym aktem umowy deweloperskiej” i zakazał pozwanemu deweloperowi wykorzystywania go w obrocie z konsumentami.

Następnie Sąd Apelacyjny, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu I instancji, oddalił apelację pozwanego dewelopera.

Od powyższego wyroku deweloper złożył skargę kasacyjną żądając uznania, iż wyżej wskazane postanowienie nie stanowi niedozwolonego postanowienia umownego.

W skardze kasacyjnej pozwany deweloper zarzucał Sądowi Apelacyjnemu nieprawidłową wykładnię art. 483 Kodeksu cywilnego (dalej jako: K.c.), z której w jego ocenie wynika, iż kara umowna zastrzeżona w umowie deweloperskiej może zabezpieczać jedynie spełnienie świadczenia przez dewelopera. Podnosił przy tym, iż także świadczenia nabywców lokali, takie jak obowiązek stawiennictwa w celu odebrania przedmiotu umowy, podpisania umowy w formie aktu notarialnego, a także przystąpienia do czynności notarialnej, mogą zostać zabezpieczone karą umowną.

Należy wskazać, iż zgodnie z art. 483 K.c. kara umowna może zabezpieczać wyłącznie niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania niepieniężnego.

Sąd Najwyższy wyrokiem z 10 sierpnia 2017 roku oddalił skargę kasacyjną zaznaczając, że o ile po stronie dewelopera świadczenie niepieniężne polegające na ustanowieniu i przeniesieniu na nabywcę prawa własności lokalu lub nieruchomości stanowi główny obowiązek umowny, to w przypadku nabywcy świadczenie niepieniężne ma charakter drugorzędny. Obowiązkiem głównym ciążącym na nabywcy jest zapłata określonej sumy pieniężnej (spełnienie świadczenia pieniężnego).

Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na brak ekwiwalentności pomiędzy znaczeniem zastrzeżenia kary umownej dla nabywcy i dla dewelopera. Wskazał również, że umowne wyłączenie kar umownych stanowi naruszenie interesów nabywcy, gdyż pozostawia mu jedynie uciążliwą dowodowo i często bardziej długotrwałą drogę dochodzenia odszkodowania na zasadach ogólnych.

W uzasadnieniu omawianego wyroku Sąd Najwyższy stwierdził, że o znaczeniu kar umownych w umowach deweloperskich świadczy fakt, iż ustawodawca w Ustawie z dnia 16 września 2011 roku o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego (dalej jako: Ustawa deweloperska) wielokrotnie posługuje się instytucją kary umownej jako elementem istotnym w tego typu umowach (por. art. 22 ust. 1 pkt 13, art. 25 oraz art. 29 ust. 3 zd. 2 Ustawy deweloperskiej).


Blog Prawniczy

  • Nie można zrzec się prawa do wniesienia odwołania „na przyszłość”

    W postępowaniu administracyjnym strona ma możliwość zrzeczenia się prawa do wniesienia odwołania od decyzji. Jest to stosunkowo nowe uprawnienie, którego wprowadzenie nowelizacją z czerwca 2017 roku miało na celu przyśpieszenie postępowania. Z dniem doręczenia organowi odpowiedniego oświadczenia, decyzja staje się ostateczna i prawomocna. Należy jednak pamiętać, że zgodnie z art 127a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: K.p.a.) „zrzeczenie” może nastąpić tylko w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania.

    Przywołana powyżej regulacja, z pozoru prosta i klarowna, stałą się jednak źródłem ciekawego problemu, który rozstrzygnął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 13.12.2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 861/18. W stanie faktycznym, który był podstawą orzeczenia, skarżąca odebrała decyzję w siedzibie organu pierwszej instancji i od razu złożyła oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania. Po analizie decyzji oraz jej uzasadnienia skarżąca zmieniła jednak zdanie i jeszcze tego samego dnia sporządziła i wniosła odwołanie od decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania wniesionego przez skarżącą, uznając iż ta, w dniu otrzymania decyzji, skutecznie zrzekła się prawa do wniesienia odwołania. Skarżąca nie zgodziła się z tym stanowiskiem i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który przyznał jej rację.

    więcej
  • Rażąca strata wykonawcy jako przesłanka podwyższenia wynagrodzenia ryczałtowego

    Sąd Najwyższy (dalej jako: SN) w wyroku z 8 marca 2018 roku o sygn. akt II CSK 325/17 wskazał, że wynagrodzenie ryczałtowe z umowy o dzieło jest związane z obciążeniem wykonawcy ryzykiem nieprzewidzianego wzrostu rozmiaru prac lub kosztów oraz że ryzyko nieuwzględnienia wszystkich prac wymaganych do zrealizowania przedmiotu zamówienia w całości spoczywa na wykonawcy. SN wyjaśnił także, że pojęcie „rażącej straty”, o którym mowa w art. 632 § 2 Kodeksu cywilnego (dalej jako: K.c.), odnosi się do straty niweczącej kalkulację poczynioną przez wykonawcę przy uwzględnieniu zwykłego ryzyka kontraktowego. Nie musi to być strata zagrażająca kondycji finansowej wykonawcy albo grożąca mu upadłością. Strata związana jest z konkretnym stosunkiem prawnym oraz uwzględnia kryteria obiektywne i subiektywne odnoszące się do rozmiarów działalności wykonawcy.

    W przedmiotowej sprawie pozwany w związku z realizowanym generalnym wykonawstwem inwestycji polegającej na budowie centrum logistycznego złożył powodowi ofertę na wykonanie robót ziemnych i drogowych. W zamian za wykonanie ww. prac pozwany zaproponował powodowi wynagrodzenie ryczałtowe w wysokości 7.400.000,00 zł.

    Strony przeprowadziły negocjacje, z których został sporządzony szczegółowy protokół precyzujący przedmiot robót powierzonych powodowi, jak również istotne postanowienia stosunku umownego. Negocjacje doprowadziły do podpisania zlecenia, na podstawie którego powód zobowiązał się do kompletnego wykonania robót ziemnych i drogowych w ramach inwestycji w zamian za kwotę 7.070.000,00 zł netto tytułem wynagrodzenia ryczałtowego.

    W toku realizacji umowy została ona trzykrotnie aneksowana z uwagi na poszerzenie przedmiotu robót oraz podwyższenie wynagrodzenia do kwoty 7.400.000,00 zł netto.

    Z uwagi na konieczność wykonania robót związanych ze stabilizacją gruntu przy użyciu specjalistycznych maszyn, powód zawarł umowę z podwykonawcą, który zobowiązał się do wykonania prac polegających na rozsypaniu spoiwa i wymieszaniu gruntu zestawem typu Stehr a także zakupił mieszankę gruntową.

    więcej