Roboty budowlane mogą być co do zasady podjęte i prowadzone na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. W ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane przewidziano jednak wyjątki w odniesieniu do robót budowlanych, które niosą za sobą mniejsze ryzyko zagrożenia interesu publicznego i wymagają jedynie dokonania zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych. Organ administracji architektoniczno-budowlanej może jednak w drodze decyzji wnieść sprzeciw od dokonanego zgłoszenia.
Kiedy organ administracji architektoniczno-budowlanej może wnieść sprzeciw do zgłoszenia?
Celem rozpatrzenia zgłoszenia jest ustalenie przez organ administracji architektoniczno-budowlanej czy zamierzona budowa lub inne roboty budowlane są zgodne z przepisami prawa i mogą być prowadzone czy też nie powinno się dopuścić do ich realizacji.
Organ administracji architektoniczno-budowlanej może w drodze decyzji wnieść sprzeciw od zgłoszenia jedynie w ściśle określonych przypadkach, jeżeli:
- zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę;
- budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy, inne akty prawa miejscowego lub inne przepisy;
- zgłoszenie dotyczy budowy tymczasowego obiektu budowlanego w miejscu, w którym taki obiekt istnieje;
- roboty budowlane zostały rozpoczęte z naruszeniem formalności związanych ze zgłoszeniem.
Decyzję o wniesieniu sprzeciwu organ wydaje także w sytuacji, gdy nałożył na zgłaszającego w drodze postanowienia obowiązek uzupełnienia brakujących dokumentów w określonym terminie a zgłaszający nie wywiązał się z tego obowiązku.
Obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę
Organ administracji architektoniczno-budowlanej może nałożyć w drodze decyzji obejmującej sprzeciw obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych objętych obowiązkiem zgłoszenia, jeżeli ich realizacja może naruszać ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy lub spowodować:
- zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia;
- pogorszenie stanu środowiska lub stanu zachowania zabytków;
- pogorszenie warunków zdrowotno-sanitarnych;
- wprowadzenie, utrwalenie, zwiększenie ograniczeń lub uciążliwości dla terenów sąsiednich.
Nakładając w drodze decyzji obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę organ nie ma obowiązku wykazania, że zamierzone roboty spowodują naruszenie wymienionych w tym przepisie dóbr, ale jedynie, że takie zagrożenie mogą spowodować. Chodzi, więc o stan potencjalnego zagrożenia, któremu organ mając na uwadze roboty objęte zgłoszeniem, ma obowiązek zapobiec. Przez zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia rozumieć należy, bowiem taką sytuację, w której zgłoszenie zamiaru wykonywania robót budowlanych nie zapewniałoby dostatecznej kontroli ich wykonywania przez organ, a przy tym zachodzi obawa o zagrożenie życia lub zdrowia ludzi bądź zagrożenie mienia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 18 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 123/08).
Decyzja nakładająca obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę, obliguje inwestora do wszczęcia postępowania o wydanie pozwolenia na realizację zamierzenia budowlanego, które wcześniej chciał realizować na podstawie zgłoszenia. To jednak, czy inwestor wystąpi z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę, zgodnie z nałożonym na niego obowiązkiem, będzie zależało wyłącznie od jego woli (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 25 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 197/20).
Kontynuacja artykułu pod formularzem. ↓
Oddzwaniamy w dni robocze w godzinach 9:00 - 17:00.
Skutki wniesienia bądź niewniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia
Organ administracji architektoniczno-budowlanej na wniesienie sprzeciwu w drodze decyzji ma 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia.
Nałożenie na zgłaszającego w drodze postanowienia obowiązku uzupełnienia brakujących dokumentów w określonym terminie przerywa bieg wyżej wymienionego terminu. Termin na wniesienie sprzeciwu biegnie ponownie od daty uzupełnienia zgłoszenia lub od dnia upływu terminu do uzupełnienia braków zgłoszenia.
Za dzień wniesienia sprzeciwu uznaje się: dzień nadania decyzji w placówce pocztowej operatora pocztowego albo dzień wystawienia dowodu wysłania w przypadku doręczenia na adres do doręczeń elektronicznych, albo dzień odebrania dokumentu elektronicznego przez operatora wyznaczonego w przypadku skorzystania z publicznej usługi hybrydowej.
Upływ powyższego terminu zamyka organowi administracji architektoniczno-budowlanej drogę do wniesienia sprzeciwu.
Jeżeli organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniesie sprzeciwu w tym terminie, inwestor może przystąpić do wykonywania robót budowlanych.
Podczas stanu zagrożenia epidemicznego, stanu epidemii albo stanu klęski żywiołowej do wykonywania robót budowlanych polegających na budowie lub przebudowie przenośnych wolno stojących masztów antenowych w przypadku, gdy inwestorem jest przedsiębiorca telekomunikacyjny lub użytkownik rządowy, można przystąpić w terminie 3 dni roboczych następujących po dniu doręczenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej zgłoszenia.
Organ administracji architektoniczno-budowlanej może wnieść sprzeciw do ww. zgłoszenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia zgłoszenia wyłącznie w przypadku, gdy wykonanie robót budowlanych lub obiektu objętego zgłoszeniem może spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia.
Termin, w którym organ może wnieść sprzeciw, jest terminem prawa materialnego, co oznacza, że nie może być przedłużany, skracany ani zawieszany, nie podlega również przywróceniu. Po upływie tego terminu organ traci kompetencję do wniesienia sprzeciwu, a tym samym inwestor uzyskuje prawo rozpoczęcia realizacji inwestycji objętej zgłoszeniem (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Go 880/19).
Wydanie zaświadczenia
Organ administracji architektoniczno-budowlanej może z urzędu, przed upływem terminu do wniesienia sprzeciwu w drodze decyzji, wydać zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu. Wydanie zaświadczenia wyłącza możliwość wniesienia sprzeciwu oraz uprawnia inwestora do rozpoczęcia robót budowlanych.
Pomimo, że zaświadczenie jest wydawane z urzędu, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby inwestor zawarł w zgłoszeniu wniosek o jego wydanie (A. Kosicki [w:] Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, LEX 2024, art. 30).
W razie konieczności uzupełnienia zgłoszenia zaświadczenie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu nie może być wydane bez uprzedniego przeprowadzenia procedury zmierzającej do skompletowania zgłoszenia. Niezastosowanie się, względnie wadliwe ustosunkowanie się, do wezwania organu o uzupełnienie zgłoszenia wyłącza możliwość wydania zaświadczenia o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu. Nie można zaskarżyć wydanego zaświadczenia jednak stanowi ono akt administracyjny, którym jest związany organ i inwestor (A. Kosicki [w:] Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, LEX 2024, art. 30).
W jaki sposób zaskarżyć sprzeciw od zgłoszenia robót budowlanych?
Inwestor ma prawo odwołać się od decyzji o wniesieniu sprzeciwu, jeśli się z nią nie zgadza. Odwołanie rozpatruje właściwy organ drugiej instancji (w przypadku wydania decyzji przez starostę albo prezydenta miasta na prawach powiatu jest to wojewoda). Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie za pośrednictwem organu, który wydał decyzję.
Organ odwoławczy powinien ograniczyć się do rozstrzygnięcia:
- o utrzymaniu w mocy decyzji o sprzeciwie (w obiegu prawnym pozostaje wówczas decyzja o sprzeciwie wydana przez organ pierwszej instancji) lub
- o uchyleniu takiej decyzji i umorzeniu postępowania (gdy organ odwoławczy dojdzie do przekonania, że decyzja organu pierwszej instancji była wadliwa i upłynął już termin ustawowy do wydania decyzji o sprzeciwie) bądź też
- o umorzeniu postępowania odwoławczego w przypadku, gdy zachodzą ku temu przesłanki, np. odwołanie wniosła inna osoba niż inwestor.
Organ odwoławczy nie może uchylić decyzji i przekazać sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdy upłynął termin do wniesienia sprzeciwu. Nie może też, po upływie terminu do wniesienia sprzeciwu, uchylić decyzji organu I instancji i orzec w sprawie co do istoty, skoro kompetencja do wniesienia sprzeciwu wygasła (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 sierpnia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 1009/24).
Na decyzję organu odwoławczego przysługuje skarga do właściwego miejscowo wojewódzkiego sądu administracyjnego. Termin na złożenie skargi wynosi 30 dni i jest liczony od dnia doręczenia decyzji organu drugiej instancji.
Od wyroku wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą wynosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem.
