Odpowied\u017a na to pytanie zale\u017cy od rodzaju praw autorskich (autorskie prawa osobiste, autorskie prawa maj\u0105tkowe) oraz od rodzaju i postanowie\u0144 umowy \u0142\u0105cz\u0105cej strony (umowa o prac\u0119, umowa zlecenie, umowa o dzie\u0142o). Poni\u017cej przedstawiamy kilka przyk\u0142ad\u00f3w odnosz\u0105cych si\u0119 do poszczeg\u00f3lnych rodzaj\u00f3w praw oraz okoliczno\u015bci stworzenia utworu.<\/p>\n
<\/p>\n
Gdy chodzi o autorskie prawa osobiste – sytuacja jest prosta: zawsze (tj. niezale\u017cnie od rodzaju umowy \u0142\u0105cz\u0105cej strony) przys\u0142uguj\u0105 one tw\u00f3rcy<\/strong>, kt\u00f3ry mo\u017ce co najwy\u017cej zobowi\u0105za\u0107 si\u0119 do niewykonywania tych praw lub upowa\u017cni\u0107 inn\u0105 osob\u0119 do ich wykonywania. Upowa\u017cnienie takie mo\u017ce by\u0107 wy\u0142\u0105czne (gdy strony umowy ustal\u0105, \u017ce tylko osoba upowa\u017cniona, np. pracodawca, b\u0119dzie wykonywa\u0107 te prawa; albo niewy\u0142\u0105czne, gdy strony postanowi\u0105, \u017ce pracownik b\u0119dzie wykonywa\u0142 autorskie prawa osobiste wesp\u00f3\u0142 – w porozumieniu z pracodawc\u0105).<\/p>\n Brak mo\u017cliwo\u015bci zbycia autorskich praw osobistych wynika bezpo\u015brednio z tre\u015bci\u00a0art. 16<\/strong> ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (dalej r\u00f3wnie\u017c: praut<\/strong>). Ustawa stanowi, \u017ce autorskie prawa osobiste chroni\u0105 nieograniczon\u0105 w czasie i niepodlegaj\u0105c\u0105 zrzeczeniu si\u0119 lub zbyciu wi\u0119\u017a tw\u00f3rcy z utworem. Ochronie podlega w szczeg\u00f3lno\u015bci prawo do:\u00a0(a)<\/strong> autorstwa utworu; (b)<\/strong> oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udost\u0119pniania go anonimowo; (c)<\/strong> nienaruszalno\u015bci tre\u015bci i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania; (d)<\/strong> decydowania o pierwszym udost\u0119pnieniu utworu publiczno\u015bci; (e)<\/strong> nadzoru nad sposobem korzystania z utworu.<\/p>\n Zgodnie z art. 12 ust. 1 praut<\/strong>: je\u017celi ustawa lub umowa o prac\u0119 nie stanowi\u0105 inaczej, pracodawca, kt\u00f3rego pracownik stworzy\u0142 utw\u00f3r w wyniku wykonywania obowi\u0105zk\u00f3w ze stosunku pracy, nabywa z chwil\u0105 przyj\u0119cia utworu<\/strong> autorskie prawa maj\u0105tkowe w granicach wynikaj\u0105cych z celu umowy o prac\u0119 i zgodnego zamiaru stron. W prawie autorskim \u201eprzyj\u0119cie utworu\u201d<\/strong> oznacza zazwyczaj zaakceptowanie utworu przez zamawiaj\u0105cego lub wydawc\u0119 jako spe\u0142niaj\u0105cego warunki umowy lub oczekiwania co do jego formy, tre\u015bci i jako\u015bci. W praktyce chodzi np. o moment, w kt\u00f3rym pracodawca akceptuje dzie\u0142o jako gotowe do publikacji; albo gdy pracodawca przyjmuje projekt od grafika – pracownika jako zgodny z celem i zakresem jego obowi\u0105zk\u00f3w s\u0142u\u017cbowych. Pracodawca nabywa autorskie prawa maj\u0105tkowe do utworu tylko wtedy, gdy dzie\u0142o to jest stworzone w ramach obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych – jak przewiduje ustawa: „w wyniku wykonywania obowi\u0105zk\u00f3w ze stosunku pracy”. Dla spe\u0142nienia tego warunku nie wystarczy, aby utw\u00f3r powsta\u0142 „w pracy”; dzie\u0142o musi by\u0107 efektem realizacji zada\u0144 wynikaj\u0105cych ze stosunku pracy w rozumieniu przepis\u00f3w Kodeksu pracy. Je\u017celi np. zatrudniona w szkole sprz\u0105taczka napisze hymn szko\u0142y, to prawa autorskie do tego hymnu nie przejd\u0105 na pracodawc\u0119. Stworzenie hymnu szkolnego nie mie\u015bci si\u0119 bowiem w zakresie zwyczajnych obowi\u0105zk\u00f3w sprz\u0105taczki jako pracownika szko\u0142y. Je\u017celi natomiast grafik zatrudniony na etacie w agencji reklamowej stworzy logo dla klienta – w ramach swoich obowi\u0105zk\u00f3w, to agencja reklamowa – jako pracodawca takiego grafika nab\u0119dzie autorskie prawa maj\u0105tkowe do tego logo z chwil\u0105 jego przyj\u0119cia. Uzupe\u0142niaj\u0105co doda\u0107 mo\u017cna, \u017ce przepisy nie wprowadzaj\u0105 obowi\u0105zku wymienienia p\u00f3l eksploatacji utworu (tj. sposob\u00f3w korzystania z dzie\u0142a pracowniczego), a zatem spos\u00f3b ten b\u0119dzie zawsze badany w oparciu o zwyczajny zakres obowi\u0105zk\u00f3w pracownika na danym stanowisku.<\/p>\n Je\u017celi pracodawca nie zawiadomi tw\u00f3rcy w terminie sze\u015bciu miesi\u0119cy od dostarczenia utworu o jego nieprzyj\u0119ciu lub uzale\u017cnieniu przyj\u0119cia od dokonania okre\u015blonych zmian w wyznaczonym w tym celu odpowiednim terminie, uwa\u017ca si\u0119, \u017ce utw\u00f3r zosta\u0142 przyj\u0119ty bez zastrze\u017ce\u0144. Strony mog\u0105 okre\u015bli\u0107 inny termin (zob. art. 13 praut<\/strong>).<\/p>\n Kontynuacja artyku\u0142u pod formularzem. \u2193<\/strong><\/p>\n\t\tUtw\u00f3r pracownika stworzony w ramach stosunku pracy (art. 12 ustawy z 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych)<\/h2>\n
Domniemanie przyj\u0119cia utworu przez pracodawc\u0119<\/h2>\n