{"id":9910,"date":"2026-03-24T09:04:59","date_gmt":"2026-03-24T08:04:59","guid":{"rendered":"https:\/\/jarzpartner.pl\/?p=9910"},"modified":"2026-03-24T09:04:59","modified_gmt":"2026-03-24T08:04:59","slug":"roszczenie-tworcy-o-podwyzszenie-wynagrodzenia-autorskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/jarzpartner.pl\/de\/roszczenie-tworcy-o-podwyzszenie-wynagrodzenia-autorskiego\/","title":{"rendered":"Roszczenie tw\u00f3rcy o podwy\u017cszenie wynagrodzenia autorskiego"},"content":{"rendered":"

W przypadku gdy wynagrodzenie tw\u00f3rcy jest niewsp\u00f3\u0142miernie niskie w stosunku do korzy\u015bci nabywcy autorskich praw maj\u0105tkowych lub licencjobiorcy, tw\u00f3rca mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 stosownego podwy\u017cszenia wynagrodzenia przez s\u0105d (to tzw. klauzula bestsellerowa).\u00a0 Roszczenie tw\u00f3rcy o podwy\u017cszenie wynagrodzenia reguluje w prawie polskim art. 44 ust. 1 ustawy z 04.02.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (praut<\/strong>). Przepis ten zosta\u0142 znowelizowany z dniem 20 wrze\u015bnia 2024 r. Przed zmian\u0105 przepis stanowi\u0142 o „ra\u017c\u0105cej dysproporcji”<\/strong> w stosunku do korzy\u015bci nabywcy, co zazwyczaj by\u0142o trudne do udowodnienia. Obecnie dla wyst\u0105pienia z roszczeniem wystarczy „niewsp\u00f3\u0142mierno\u015b\u0107”<\/strong> wynagrodzenia.<\/p>\n

Nowelizacja prawa autorskiego jako implementacja Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019\/790<\/h2>\n

Wprowadzenie nowego brzmienia przepisu jest wynikiem implementacji Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019\/790 (dalej r\u00f3wnie\u017c jako: dyrektywa<\/strong>). W preambule dyrektywy stwierdzono m.in.: „(…) Wynagrodzenie tw\u00f3rc\u00f3w i wykonawc\u00f3w powinno by\u0107 odpowiednie i proporcjonalne do faktycznej lub potencjalnej warto\u015bci maj\u0105tkowej praw udzielonych w ramach licencji lub praw przeniesionych, bior\u0105c pod uwag\u0119 wk\u0142ad tw\u00f3rcy lub wykonawcy w ca\u0142o\u015b\u0107 utworu lub innego przedmiotu obj\u0119tego ochron\u0105 oraz wszystkie inne okoliczno\u015bci sprawy, takie jak praktyki rynkowe lub faktyczna eksploatacja utworu. Kwota rycza\u0142towa mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c stanowi\u0107 proporcjonalne wynagrodzenie, ale nie powinna by\u0107 regu\u0142\u0105. (…) Pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie powinny mie\u0107 swobod\u0119 wdra\u017cania zasady odpowiedniego i proporcjonalnego wynagrodzenia dzi\u0119ki r\u00f3\u017cnym istniej\u0105cym lub nowo wprowadzonym mechanizmom, kt\u00f3re mog\u0105 obejmowa\u0107 zbiorowe negocjacje i inne mechanizmy, pod warunkiem \u017ce takie mechanizmy s\u0105 zgodne z obowi\u0105zuj\u0105cym prawem Unii (…)”. Preambu\u0142a dyrektywy jest niewi\u0105\u017c\u0105ca, ale mo\u017ce mie\u0107 istotny wp\u0142yw na wyk\u0142adni\u0119 przepis\u00f3w krajowych.<\/p>\n

Roszczenie o podwy\u017cszenie wynagrodzenia (klauzula bestsellerowa) w praktyce<\/h2>\n

Kiedy mo\u017cna skorzysta\u0107 z roszczenia?<\/span>
\nGdy\u00a0\u0142\u0105cznie<\/strong> zachodz\u0105 nast\u0119puj\u0105ce przes\u0142anki:
\n– utw\u00f3r okaza\u0142 si\u0119 sukcesem komercyjnym (np. zosta\u0142 bestsellerem ksi\u0105\u017ckowym, hitem muzycznym, popularn\u0105 gr\u0105),
\na:
\n– tw\u00f3rca nie przewidzia\u0142 (nie doceni\u0142) potencja\u0142u w\u0142asnego utworu i zgodzi\u0142 si\u0119 na zbyt niskie wynagrodzenie przy przeniesieniu autorskich praw maj\u0105tkowych albo zgodzi\u0142 si\u0119 na zbyt nisk\u0105 (tak\u017ce cykliczn\u0105) op\u0142at\u0119 licencyjn\u0105.<\/p>\n

Jak dochodzi\u0107 roszczenia?<\/span>
\n– Polubownie<\/strong> – najlepiej zacz\u0105\u0107 od rozm\u00f3w i pr\u00f3b renegocjacji umowy – wynegocjowania wy\u017cszego wynagrodzenia autorskiego z powo\u0142aniem w\u0142a\u015bnie na wy\u017cej przedstawion\u0105 regulacj\u0119 ustawow\u0105. Je\u017celi ta forma nie przyniesie rezultat\u00f3w, to nale\u017cy zastosowa\u0107:
\n– Formalne wezwanie<\/strong> – mo\u017cna np. sporz\u0105dzi\u0107 i wys\u0142a\u0107 pismo z \u017c\u0105daniem podwy\u017cszenia wynagrodzenia; najlepiej skonstruowa\u0107 takie pismo z pomoc\u0105 prawnika i wys\u0142a\u0107 listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, aby dysponowa\u0107 dowodem dor\u0119czenia pisma stronie przeciwnej. Je\u017celi nawet takie wezwanie nie przyniesie oczekiwanego efektu (i nabywca praw albo korzystaj\u0105cy z licencji odm\u00f3wi odpowiedniego zwi\u0119kszenia wynagrodzenia), to nale\u017cy zastosowa\u0107 krok ostateczny i wszcz\u0105\u0107:
\n– Post\u0119powanie s\u0105dowe<\/strong> – w kt\u00f3rym ju\u017c co do zasady nale\u017cy skorzysta\u0107 z pomocy prawnika-specjalisty.<\/p>\n

Kto mo\u017ce skorzysta\u0107 z roszczenia:<\/span>
\n– wy\u0142\u0105cznie tw\u00f3rca (w tym tak\u017ce wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcy) lub jego spadkobierca (ich spadkobiercy).
Z roszczenia przewidzianego art. 44 praut<\/strong> nie mog\u0105 korzysta\u0107 podmioty, kt\u00f3re naby\u0142y prawa autorskie i chc\u0105 podwy\u017cszy\u0107 swoje wynagrodzenie.<\/p>\n

O co zadba\u0107 w pierwszej kolejno\u015bci?
\n<\/span>Ka\u017cdy zainteresowany wyst\u0105pieniem z roszczeniem z art. 44 praut<\/strong> powinien w pierwszej kolejno\u015bci zebra\u0107 odpowiednie dowody, np. dane o przychodach z utworu, raporty finansowe, statystyki sprzeda\u017cy. Uzyskanie tych danych i informacji znacznie u\u0142atwia pakiet przepis\u00f3w ustawy o prawie autorskim [art. 47<\/strong> und art. 47(1)<\/strong>] wprowadzony w ramach implementacji dyrektywy 2019\/790 (zob. poni\u017cej).<\/p>\n\t\t

\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\tPotrzebujesz wsparcia?<\/span>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\tZadzwo\u0144 na 61 8 55 22 22<\/a> lub zostaw sw\u00f3j nr telefonu.<\/span>
\nOddzwaniamy w dni robocze w godzinach 9:00 - 17:00.<\/span><\/font><\/span>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\n\t\t\t\n\n\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t