W fazie przygotowania inwestycji budowlanej powstaje potrzeba realizacji dokumentacji projektowej, kt\u00f3ra mo\u017ce podlega\u0107 ochronie prawa autorskiego. Najcz\u0119\u015bciej inwestorzy zawieraj\u0105 z projektantami umow\u0119 o prace projektowe lub zlecaj\u0105 przygotowanie dokumentacji projektowej w ramach kompleksowej umowy obejmuj\u0105cej jednocze\u015bnie zaprojektowanie i wykonanie inwestycji. Wa\u017cne jest przy tym zawarcie w umowie szczeg\u00f3\u0142owych postanowie\u0144 dotycz\u0105cych praw autorskich.<\/p>\n
<\/p>\n
Utworem w rozumieniu Ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (dalej: Prawo autorskie) jest ka\u017cdy przejaw dzia\u0142alno\u015bci tw\u00f3rczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezale\u017cnie od warto\u015bci, przeznaczenia i sposobu wyra\u017cenia. W szczeg\u00f3lno\u015bci przedmiotem prawa autorskiego s\u0105 m.in. utwory architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne. Nie zawarto jednak ich ustawowej definicji co powoduje, i\u017c ka\u017cdorazowo nale\u017cy oceni\u0107, czy mamy do czynienia z utworem chronionym Prawem autorskim.<\/p><\/blockquote>\n
Utworami mog\u0105 by\u0107 w szczeg\u00f3lno\u015bci projekt koncepcyjny, wizualizacja obiektu budowlanego, projekt budowlany, projekty wykonawcze, dokumentacja warsztatowa, inna dokumentacja budowy (np. dokumentacja konserwatorska i dotycz\u0105ca ochrony przyrody, ekspertyzy budowlane).<\/p>\n
Rodzaj umowy<\/strong><\/h4>\n
Najcz\u0119\u015bciej inwestorzy zawieraj\u0105 z projektantami umow\u0119 o prace projektowe dotycz\u0105c\u0105 przygotowania np. projektu koncepcyjnego, projektu budowlanego, projekt\u00f3w wykonawczych. Sporz\u0105dzenie dokumentacji projektowej moze by\u0107 r\u00f3wnie\u017c przedmiotem umowy o roboty budowlane. W Kodeksie cywilnym uregulowano, i\u017c do obowi\u0105zk\u00f3w inwestora przy wykonywaniu tej umowy nale\u017cy m.in. dostarczenie projektu. Z tego wzgl\u0119du w nauce prawa i orzecznictwie s\u0105d\u00f3w istnieje sp\u00f3r co do mo\u017cliwo\u015bci swobodnego decydowania przez strony o sporz\u0105dzeniu dokumentacji projektowej przez wykonawc\u0119. Przede wszystkim prezentowany jest podgl\u0105d, i\u017c umowa, w kt\u00f3rej to wykonawca dostarcza projekt nie mo\u017ce by\u0107 uznana za umow\u0119 o roboty budowlane. Przeciwnicy takiego zapatrywania wskazuj\u0105, i\u017c liczy si\u0119 cel umowy a nie to, kto przygotuje dokumentacj\u0119 niezb\u0119dn\u0105 do przeprowadzenia rob\u00f3t. Coraz cz\u0119\u015bciej s\u0105 realizowane inwestycje w systemie \u201ezaprojektuj i wybuduj\u201d, w kt\u00f3rym projekt dostarcza wykonawca na podstawie wytycznych inwestora. Uwzgl\u0119dniaj\u0105c drugi z wy\u017cej wymienionych pogl\u0105d\u00f3w, tego typu umow\u0119 nale\u017ca\u0142oby uzna\u0107 za umow\u0119 o roboty budowlane. Mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c tak, i\u017c umowa obejmuj\u0105ca jednocze\u015bnie zaprojektowanie i wykonanie inwestycji zostanie zakwalifikowana jako umowa mieszana zawieraj\u0105ca w sobie zar\u00f3wno elementy umowy o dzie\u0142o jak i umowy o roboty budowlane.<\/p>\n
Elementy umowy<\/strong><\/h4>\n
Zar\u00f3wno inwestorzy jak i projektanci (wykonawcy) cz\u0119sto zapominaj\u0105 o w\u0142a\u015bciwym uregulowaniu w umowie kwestii praw autorskich co czasami ko\u0144czy si\u0119 sporem w sytuacji, gdy np. inwestor chce wykorzysta\u0107 dokumentacj\u0119 projektow\u0105 do realizacji kolejnej inwestycji lub zmieni\u0107 j\u0105 korzystaj\u0105c z pomocy innego projektanta, ale nie naby\u0142 odpowiednich praw autorskich i nie uzyska\u0142 stosownych zg\u00f3d pierwotnego tw\u00f3rcy.<\/p>\n
Z tego wzgl\u0119du ka\u017cda umowa obejmuj\u0105ca wykonanie prac projektowych powinna zawiera\u0107 postanowienia dotycz\u0105ce praw autorskich, albowiem przeniesienie w\u0142asno\u015bci egzemplarza dokumentacji projektowej na inwestora nie jest r\u00f3wnoznaczne z przej\u015bciem na niego autorskich praw maj\u0105tkowych do utworu a w braku postanowie\u0144 umownych nabycie od tw\u00f3rcy egzemplarza projektu architektonicznego lub architektoniczno-urbanistycznego obejmuje prawo zastosowania go tylko do jednej budowy.<\/p>\n
Umowa powinna okre\u015bla\u0107 czy tw\u00f3rca lub osoba posiadaj\u0105ca autorskie prawa maj\u0105tkowe przenosi je na inwestora czy jedynie udziela licencji na korzystanie z autorskich praw maj\u0105tkowych. Je\u015bli zostanie udzielona licencja, to inwestor mo\u017ce korzysta\u0107 z utworu na warunkach w niej okre\u015blonych, ale nie nabywa autorskich praw maj\u0105tkowych, kt\u00f3re w dalszym ci\u0105gu b\u0119d\u0105 nale\u017ca\u0142y do tw\u00f3rcy lub podmiotu posiadaj\u0105cego autorskie prawa maj\u0105tkowe. Licencja mo\u017ce mie\u0107 charakter wy\u0142\u0105czny (gdy zostanie udzielona tylko jednej osobie) albo niewy\u0142\u0105czny (mo\u017ce by\u0107 udzielona wielu osobom). Udzielenie sublicencji (dalszej licencji) przez inwestora mo\u017cliwe jest wy\u0142\u0105cznie po uzyskaniu zgody osoby, kt\u00f3ra udzieli\u0142a licencji, a zatem warto t\u0119 kwesti\u0119 uregulowa\u0107 w umowie.<\/p><\/blockquote>\n
Nale\u017cy tak\u017ce wymieni\u0107 pola eksploatacji, czyli spos\u00f3b korzystania z dokumentacji projektowej przez inwestora, albowiem Prawo autorskie wprowadza obowi\u0105zek jednoznacznego skonkretyzowania p\u00f3l eksploatacji w ka\u017cdej umowie dotycz\u0105cej przeniesienie autorskich praw maj\u0105tkowych lub udzielenia licencji. Umowa mo\u017ce dotyczy\u0107 tylko p\u00f3l eksploatacji znanych w chwili jej zawarcia. W przypadku inwestycji budowlanych istotne mo\u017ce by\u0107 m.in.: wytwarzanie okre\u015blon\u0105 technik\u0105 egzemplarzy utworu; rozpowszechnienie i publiczne udost\u0119pnianie utworu; wykorzystanie utworu w dzia\u0142alno\u015bci inwestora; dokonywanie zmian lub modyfikacji uk\u0142adu urbanistycznego oraz obiekt\u00f3w budowlanych powsta\u0142ych na podstawie dokumentacji projektowej; wykonywanie rob\u00f3t budowlanych wed\u0142ug dokumentacji projektowej.<\/p>\n
Umowa mo\u017ce obejmowa\u0107 tak\u017ce zezwolenie tw\u00f3rcy na wykonywanie przez inwestora zale\u017cnych praw autorskich do opracowa\u0144 dokumentacji projektowej w tym ich t\u0142umaczenia, przer\u00f3bki, adaptacji lub innego opracowania oraz korzystania z nich i rozporz\u0105dzania nimi na ustalonych polach eksploatacji.<\/p>\n
W umowie nale\u017cy wyra\u017anie okre\u015bli\u0107 czy przeniesienie autorskich praw maj\u0105tkowych lub udzielenie licencji nast\u0119puje odp\u0142atnie czy nieodp\u0142atnie. Je\u017celi umowa nie stanowi inaczej, tw\u00f3rcy przys\u0142uguje odr\u0119bne wynagrodzenie za korzystanie z utworu na ka\u017cdym odr\u0119bnym polu eksploatacji. Gdy strony nie ureguluj\u0105 w umowie kwestii wynagrodzenia, to zastosowanie znajdzie og\u00f3lna regu\u0142a Prawa autorskiego, zgodnie z kt\u00f3r\u0105, je\u017celi z umowy nie wynika, \u017ce przeniesienie autorskich praw maj\u0105tkowych lub udzielenie licencji nast\u0105pi\u0142o nieodp\u0142atnie, tw\u00f3rcy przys\u0142uguje prawo do wynagrodzenia. Je\u017celi w umowie nie okre\u015blono wysoko\u015bci wynagrodzenia autorskiego, to jego wysoko\u015b\u0107 okre\u015bla si\u0119 z uwzgl\u0119dnieniem zakresu udzielonego prawa oraz korzy\u015bci wynikaj\u0105cych z korzystania z utworu.<\/p><\/blockquote>\n
Warto zawrze\u0107 tak\u017ce postanowienia dotycz\u0105ce przeniesienia z projektanta (wykonawcy) na inwestora w\u0142asno\u015bci no\u015bnik\u00f3w i egzemplarzy utwor\u00f3w wchodz\u0105cych w sk\u0142ad dokumentacji projektowej, albowiem je\u017celi umowa nie stanowi inaczej, przej\u015bcie autorskich praw maj\u0105tkowych nie powoduje przeniesienia na nabywc\u0119 w\u0142asno\u015bci egzemplarza utworu.<\/p>\n
Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce niewa\u017cna jest umowa w cz\u0119\u015bci dotycz\u0105cej wszystkich utwor\u00f3w lub wszystkich utwor\u00f3w okre\u015blonego rodzaju tego samego tw\u00f3rcy maj\u0105cych powsta\u0107 w przysz\u0142o\u015bci. Regu\u0142a ta ma chroni\u0107 tw\u00f3rc\u00f3w, aby nie byli uzale\u017cnieni od jednego odbiorcy dzie\u0142.<\/p>\n
Je\u015bli potrzebujesz pomocy prawnej w sprawach dotycz\u0105cych prawa autorskiego to zadzwo\u0144 pod numer 61 852 26 10<\/a> lub napisz e-mail na adres\u00a0pmj@jarzpartner.pl<\/a>\u00a0i\u00a0um\u00f3w si\u0119 na\u00a0pierwsz\u0105 konsultacj\u0119 w\u00a0Kancelarii Prawnej Jarzy\u0144ski & Wsp\u00f3lnicy.<\/strong><\/p>\n\t\t
\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t \n\t\t\t\t\t\n\t\t\t