W umowie o roboty budowlane strony mog\u0105 zastrzec kar\u0119 umown\u0105. Zdarza si\u0119, \u017ce jej wysoko\u015b\u0107 jest dotkliwa dla strony zobowi\u0105zanej do jej zap\u0142aty. Gdy zobowi\u0105zanie zosta\u0142o w znacznej cz\u0119\u015bci wykonane lub kara umowna jest ra\u017c\u0105co wyg\u00f3rowana, mo\u017cliwe jest ubieganie si\u0119 o jej zmniejszenie (miarkowanie). Miarkowania dokonuje s\u0105d na wniosek zobowi\u0105zanego do zap\u0142aty kary umownej.<\/p>\r\n
<\/p>\r\n
W umowie o roboty budowlane strony mog\u0105 zastrzec, \u017ce naprawienie szkody wynik\u0142ej z niewykonania lub nienale\u017cytego wykonania zobowi\u0105zania niepieni\u0119\u017cnego (np. zrealizowania obiektu budowlanego) nast\u0105pi przez zap\u0142at\u0119 okre\u015blonej sumy, czyli kary umownej. Osoba zobowi\u0105zana do zap\u0142aty kary umownej nie mo\u017ce bez zgody osoby, na rzecz kt\u00f3rej j\u0105 ustanowiono, zwolni\u0107 si\u0119 ze zobowi\u0105zania przez jej zap\u0142at\u0119.<\/p>\r\n
Kara umowna stanowi okre\u015blon\u0105 sum\u0119. Nie trzeba jej ustala\u0107 przez podanie konkretnej kwoty. Wystarczy wskaza\u0107 podstawy do jej obliczenia. Cz\u0119sto kar\u0119 umown\u0105 wyznacza si\u0119 jako okre\u015blony procent wynagrodzenia umownego za ka\u017cdy dzie\u0144 zw\u0142oki.<\/p>\r\n
Kara umowna powinna by\u0107 okre\u015blona w wysoko\u015bci odpowiedniej do przewinienia umownego. Kodeks cywilny przewiduje mo\u017cliwo\u015b\u0107 zmniejszenia (miarkowania) kary umownej, gdy zobowi\u0105zanie zosta\u0142o w znacznej cz\u0119\u015bci wykonane lub kara umowna jest ra\u017c\u0105co wyg\u00f3rowana.<\/p>\r\n
Miarkowanie kary umownej jest wyj\u0105tkiem od zasady, \u017ce w razie wyrz\u0105dzenia szkody osobie uprawnionej do \u017c\u0105dania kary umownej przys\u0142uguje ona w ustalonej wysoko\u015bci, bez wzgl\u0119du na wysoko\u015b\u0107 poniesionej szkody. Kara umowna nie mo\u017ce jednak powodowa\u0107 wzbogacenia strony umowy, kt\u00f3ra jej dochodzi, kosztem drugiej strony.<\/p>\r\n
Strony nie mog\u0105 w umowie wy\u0142\u0105czy\u0107 prawa do \u017c\u0105dania miarkowania kary umownej.<\/p>\r\n
Miarkowanie kary umownej ma na celu przeciwdzia\u0142anie du\u017cym dysproporcjom mi\u0119dzy jej wysoko\u015bci\u0105 a potrzeb\u0105 ochrony interesu osoby \u017c\u0105daj\u0105cej jej zap\u0142aty. Zmniejszenia kary umownej dokonuje s\u0105d na \u017c\u0105danie zobowi\u0105zanego do jej zap\u0142aty. Nie mo\u017ce tego uczyni\u0107 samodzielnie, albowiem nast\u0119puje to na wniosek osoby zobowi\u0105zanej do zap\u0142aty kary umownej. Ustalenie czy w sprawie zachodz\u0105 podstawy do miarkowania oraz o ile nale\u017cy zmniejszy\u0107 kar\u0119 umown\u0105, zale\u017cy od uznania s\u0119dziego rozpatruj\u0105cego spraw\u0119.<\/p>\r\n
S\u0105d sprawdzaj\u0105c istnienie podstaw do miarkowania kary umownej bada czy nast\u0105pi\u0142o wykonanie zobowi\u0105zania w znacznej cz\u0119\u015bci lub ra\u017c\u0105ce wyg\u00f3rowanie kary umownej. Do zmniejszenia kary umownej wystarczy zaj\u015bcie jednej z tych okoliczno\u015bci, cho\u0107 mo\u017ce to nast\u0105pi\u0107 tak\u017ce w sytuacji ich r\u00f3wnoczesnego wyst\u0105pienia.<\/p>\r\n
Obowi\u0105zek udowodnienia, \u017ce zasz\u0142y warunki do miarkowania kary umownej spoczywa na osobie zobowi\u0105zanej do jej zap\u0142aty. W trakcie post\u0119powania s\u0105dowego osoba taka powinna we w\u0142a\u015bciwym terminie z\u0142o\u017cy\u0107 wniosek o zmniejszenie kary umownej, aby umo\u017cliwi\u0107 podj\u0119cie obrony przez drug\u0105 stron\u0119.<\/p>\r\n
Kara umowna mo\u017ce zosta\u0107 zmniejszona, je\u017celi zobowi\u0105zanie zosta\u0142o wykonane w znacznej cz\u0119\u015bci. Podlega to indywidualnej ocenie w odniesieniu do konkretnej sprawy.<\/p>\r\n
Dla miarkowania kary umownej podstawowe jest ustalenie stopnia wykonania zobowi\u0105zania. Nie ka\u017cde cz\u0119\u015bciowe wykonanie zobowi\u0105zania uzasadnia zmniejszenie kary umownej, a wy\u0142\u0105cznie takie, kt\u00f3re jest \u201eznaczne\u201d. Przez wykonanie zobowi\u0105zania w znacznej cz\u0119\u015bci nale\u017cy rozumie\u0107 taki stan, w kt\u00f3rym w znacznym zakresie zosta\u0142 zaspokojony interes osoby, kt\u00f3ra mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 spe\u0142nienia \u015bwiadczenia od innej osoby. Poj\u0119cie \u201ew znacznej cz\u0119\u015bci\u201d jest niedookre\u015blone. Nale\u017cy je rozumie\u0107 jako wykonanie w cz\u0119\u015bci zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 do ca\u0142kowitego wykonania. S\u0105d badaj\u0105c czy dosz\u0142o do wykonania zobowi\u0105zania w znacznej cz\u0119\u015bci powinien odnie\u015b\u0107 to do sytuacji pe\u0142nego wykonania.<\/p>\r\n
Miarkowanie kary umownej na tej podstawie jest niedopuszczalne w przypadku \u015bwiadczenia jednorazowego i niepodzielnego, tj. takiego, kt\u00f3re nie mo\u017ce by\u0107 spe\u0142nione cz\u0119\u015bciowo bez istotnej zmiany przedmiotu lub warto\u015bci. Wa\u017cne jest tak\u017ce, \u017ce aby m\u00f3wi\u0107 o wykonaniu zobowi\u0105zania w znacznej cz\u0119\u015bci, musi ono zosta\u0107 w tej cz\u0119\u015bci przyj\u0119te przez osob\u0119 \u017c\u0105daj\u0105c\u0105 jego spe\u0142nienia. Odmowa przyj\u0119cia nieprawid\u0142owo zaoferowanego \u015bwiadczenia oznacza, \u017ce nie dosz\u0142o nawet do cz\u0119\u015bciowego wykonania zobowi\u0105zania, co wyklucza powo\u0142anie si\u0119 na t\u0119 przes\u0142ank\u0119 zmniejszenia kary umownej.<\/p>\r\n
Zmniejszenie kary umownej mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 r\u00f3wnie\u017c, gdy jest ona ra\u017c\u0105co wyg\u00f3rowana.<\/p>\r\n
Poj\u0119cie \u201era\u017c\u0105cego wyg\u00f3rowania\u201d jest niedookre\u015blone i zale\u017cy od konkretnego przypadku. Przyjmuje si\u0119, \u017ce wi\u0105\u017ce si\u0119 z ewidentn\u0105 niewsp\u00f3\u0142mierno\u015bci\u0105 (nieadekwatno\u015bci\u0105) wysoko\u015bci kary umownej do tej, kt\u00f3ra powinna by\u0107 nale\u017cna w danej sytuacji.<\/p>\r\n
To, czy kara umowna jest ra\u017c\u0105co wyg\u00f3rowana, powinno si\u0119 bada\u0107 w odniesieniu np. do warto\u015bci umowy, warto\u015bci poniesionej szkody, stopnia winy osoby zobowi\u0105zanej do spe\u0142nienia \u015bwiadczenia czy powtarzalno\u015bci narusze\u0144. Kryterium miarkowania mo\u017ce stanowi\u0107 tak\u017ce stosunek wysoko\u015bci kary umownej do wysoko\u015bci wynagrodzenia umownego.<\/p>\r\n
Kara umowna mo\u017ce by\u0107 ra\u017c\u0105co wyg\u00f3rowana ju\u017c w momencie zawarcia umowy lub mo\u017ce tak\u0105 si\u0119 sta\u0107 w nast\u0119pstwie zaj\u015bcia p\u00f3\u017aniejszych okoliczno\u015bci. Przyk\u0142adem jest znikoma szkoda osoby \u017c\u0105daj\u0105cej zap\u0142aty kary umownej, co powoduje dysproporcj\u0119 pomi\u0119dzy wysoko\u015bci\u0105 szkody a nale\u017cn\u0105 kar\u0105 umown\u0105.<\/p>\r\n
Je\u015bli potrzebujesz pomocy prawnej w sprawach dotycz\u0105cych kar umownych to zadzwo\u0144 pod numer 61 852 26 10<\/a> lub napisz e-mail na adres\u00a0pmj@jarzpartner.pl<\/a>\u00a0i\u00a0um\u00f3w si\u0119 na\u00a0pierwsz\u0105 konsultacj\u0119 w\u00a0Kancelarii Prawnej Jarzy\u0144ski & Wsp\u00f3lnicy.<\/strong><\/p>\r\n\t\t