Wyr\u00f3\u017cniamy dwa podstawowe rodzaje praw autorskich: autorskie prawa osobiste i autorskie prawa maj\u0105tkowe. Wraz ze \u015bmierci\u0105 tw\u00f3rcy nie ga\u015bnie ochrona tych praw.<\/p>\r\n
<\/p>\r\n
Autorskie prawa osobiste chroni\u0105 nieograniczon\u0105 w czasie i niepodlegaj\u0105c\u0105 zrzeczeniu si\u0119 lub zbyciu wi\u0119\u017a tw\u00f3rcy z utworem, a w szczeg\u00f3lno\u015bci prawo do:<\/p>\r\n
Zasad\u0105 jest, \u017ce za \u017cycia osobiste prawa autorskie wykonuje sam tw\u00f3rca lub osoby przez niego wskazane (np. w drodze umowy).<\/p>\r\n
Po \u015bmierci tw\u00f3rcy tylko niekt\u00f3re osoby s\u0105 uprawnione do wykonywania autorskich praw osobistych i wyst\u0119powania z pow\u00f3dztwem o ich ochron\u0119. Zgodnie z prawem, je\u017celi tw\u00f3rca nie wyrazi\u0142 innej woli, autorskie prawa osobiste po \u015bmierci tw\u00f3rcy wykonuje ma\u0142\u017conek, a w jego braku kolejno: zst\u0119pni, rodzice, rodze\u0144stwo, zst\u0119pni rodze\u0144stwa.\u00a0Je\u017celi tw\u00f3rca nie wyrazi\u0142 odmiennej woli, wy\u017cej wymienione osoby s\u0105 uprawnione w tej samej kolejno\u015bci do wyst\u0105pienia z pow\u00f3dztwem o ochron\u0119 tych praw. Z tego wzgl\u0119du, je\u017celi tw\u00f3rca przed \u015bmierci\u0105 nie wyrazi\u0142 innej woli, to np. o zgod\u0119 na wydanie jego ksi\u0105\u017cki nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do jego ma\u0142\u017conka, a w jego braku kolejno do jego dzieci, rodzic\u00f3w, rodze\u0144stwa, zst\u0119pnych rodze\u0144stwa.<\/p>\r\n
Je\u017celi tw\u00f3rca nie wyrazi\u0142 innej woli, z pow\u00f3dztwem, o kt\u00f3rym mowa powy\u017cej, mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c wyst\u0105pi\u0107 stowarzyszenie tw\u00f3rc\u00f3w w\u0142a\u015bciwe ze wzgl\u0119du na rodzaj tw\u00f3rczo\u015bci lub organizacja zbiorowego zarz\u0105dzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi, kt\u00f3ra zarz\u0105dza\u0142a prawami autorskimi zmar\u0142ego tw\u00f3rcy.<\/p>\r\n
Maj\u0105tkowe prawa autorskie mog\u0105 by\u0107 zbyte oraz s\u0105 ograniczone w czasie. Prawa te obejmuj\u0105 wy\u0142\u0105czne prawo do korzystania z utworu i rozporz\u0105dzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu. Autorskie prawa maj\u0105tkowe podlegaj\u0105 dziedziczeniu, a spadkobiercy mog\u0105 po \u015bmierci tw\u00f3rcy dalej rozporz\u0105dza\u0107 jego dzie\u0142ami i pobiera\u0107 z tego tytu\u0142u korzy\u015bci.<\/p>\r\n
Z dziedziczeniem autorskich praw maj\u0105tkowych \u015bci\u015ble zwi\u0105zany jest czas ich trwania. Z zastrze\u017ceniem wyj\u0105tk\u00f3w ustawowych, autorskie prawa maj\u0105tkowe wygasaj\u0105 co do zasady z up\u0142ywem 70 lat od \u015bmierci tw\u00f3rcy, a w przypadku utwor\u00f3w wsp\u00f3\u0142autorskich \u2013 od \u015bmierci tego ze wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3ry prze\u017cy\u0142 pozosta\u0142ych.<\/p>\r\n
W odniesieniu do utworu, kt\u00f3rego tw\u00f3rca nie jest znany – okres 70 lat liczy si\u0119 od daty pierwszego rozpowszechnienia, chyba \u017ce pseudonim nie pozostawia w\u0105tpliwo\u015bci co do to\u017csamo\u015bci autora lub je\u017celi autor ujawni\u0142 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107.<\/p>\r\n
W odniesieniu do utworu, do kt\u00f3rego autorskie prawa maj\u0105tkowe przys\u0142uguj\u0105 z mocy ustawy innej osobie ni\u017c tw\u00f3rca \u2013 okres 70 lat liczy si\u0119 od daty rozpowszechnienia utworu, a gdy utw\u00f3r nie zosta\u0142 rozpowszechniony \u2013 od daty jego ustalenia.<\/p>\r\n
Je\u017celi bieg terminu wyga\u015bni\u0119cia autorskich praw maj\u0105tkowych rozpoczyna si\u0119 od rozpowszechnienia utworu, a utw\u00f3r rozpowszechniono w cz\u0119\u015bciach, odcinkach, fragmentach lub wk\u0142adkach, bieg terminu liczy si\u0119 oddzielnie od daty rozpowszechnienia ka\u017cdej z wymienionych cz\u0119\u015bci.<\/p>\r\n
Czas trwania praw liczy si\u0119 w latach pe\u0142nych nast\u0119puj\u0105cych po roku, w kt\u00f3rym nast\u0105pi\u0142o zdarzenie, od kt\u00f3rego zaczyna si\u0119 bieg termin\u00f3w.<\/p>\r\n
Przyk\u0142adowo:
Je\u015bli tw\u00f3rca umrze w 2024 r., to autorskie prawa maj\u0105tkowe wygasn\u0105 z ko\u0144cem 2095 r. (czas wyga\u015bni\u0119cia autorskich praw maj\u0105tkowych rozpocznie si\u0119 od 1 stycznia 2025 r.).<\/p>\r\n
Je\u017celi ustawa nie stanowi inaczej autorskie prawa maj\u0105tkowe do utworu mog\u0105 przej\u015b\u0107 na inne osoby m.in. w drodze dziedziczenia. Prawo autorskie nie przewiduje w zasadzie odr\u0119bnych regu\u0142 dziedziczenia autorskich praw maj\u0105tkowych, ograniczaj\u0105c si\u0119 jedynie do stwierdzenia, \u017ce autorskie prawa maj\u0105tkowe mog\u0105 przej\u015b\u0107 na inne osoby w drodze dziedziczenia. Przedmiotem dziedziczenia mo\u017ce by\u0107 autorskie prawo maj\u0105tkowe do konkretnego utworu, jak te\u017c ka\u017cde z wyodr\u0119bnionych przez ustaw\u0119 uprawnie\u0144 maj\u0105tkowych (prawo do korzystania, do rozporz\u0105dzania oraz do wynagrodzenia).<\/p>\r\n Jednak\u017ce nie wszystkie prawa zwi\u0105zane z utworem s\u0105 dziedziczone. Nie nale\u017c\u0105 do spadku prawa i obowi\u0105zki zmar\u0142ego \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z jego osob\u0105. Obowi\u0105zkiem takim jest na przyk\u0142ad zobowi\u0105zanie umowne do stworzenia utworu i przeniesienia na kontrahenta autorskich praw maj\u0105tkowych.\u00a0<\/p>\r\n Maj\u0105tkowe prawa autorskie do utworu przechodz\u0105 na nast\u0119pc\u00f3w prawnych w drodze sukcesji uniwersalnej pod warunkiem, \u017ce istnia\u0142y one w chwili otwarcia spadku, tj. w chwili \u015bmierci spadkodawcy. Autorskie prawa maj\u0105tkowe mog\u0105 przej\u015b\u0107 na spadkobierc\u00f3w w drodze dziedziczenia ustawowego lub na mocy testamentu.<\/p>\r\n Przy dziedziczeniu ustawowym (tj. gdy spadkodawca nie pozostawi\u0142 testamentu), w pierwszej kolejno\u015bci autorskie prawa maj\u0105tkowe dziedzicz\u0105 w cz\u0119\u015bciach r\u00f3wnych ma\u0142\u017conek oraz dzieci zmar\u0142ego. W takim przypadku cz\u0119\u015b\u0107 przypadaj\u0105ca ma\u0142\u017conkowi nie mo\u017ce by\u0107 mniejsza ni\u017c 1\/4 spadku. W sytuacji, gdy dziecko zmar\u0142o wcze\u015bniej ni\u017c spadkodawca, w jego miejsce mog\u0105 wst\u0105pi\u0107 dzieci tego zmar\u0142ego dziecka. W braku takich spadkobierc\u00f3w, w ich miejsce wst\u0119puj\u0105 rodzice zmar\u0142ego, dalej bracia i siostry, a w dalszej kolejno\u015bci dziadkowie zmar\u0142ego, ciocie, wujowie. W braku ma\u0142\u017conka spadkodawcy i krewnych, spadek przypada w cz\u0119\u015bciach r\u00f3wnych tym dzieciom ma\u0142\u017conka spadkodawcy, kt\u00f3rych \u017cadne z rodzic\u00f3w nie do\u017cy\u0142o chwili otwarcia spadku. Kiedy nie pozostali \u017cadni spadkobiercy z rodziny, autorskie prawa maj\u0105tkowe dziedziczy gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Je\u017celi ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w Rzeczypospolitej Polskiej nie da si\u0119 ustali\u0107 albo ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowa\u0142o si\u0119 za granic\u0105, spadek przypada Skarbowi Pa\u0144stwa jako spadkobiercy ustawowemu.<\/p>\r\n Wprowadza jednak zasad\u0119, \u017ce je\u017celi autorskie prawa maj\u0105tkowe jednego ze wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u00f3w mia\u0142yby przypa\u015b\u0107 Skarbowi Pa\u0144stwa jako spadkobiercy ustawowemu, cz\u0119\u015b\u0107 ta przechodzi na pozosta\u0142ych przy \u017cyciu wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u00f3w lub ich nast\u0119pc\u00f3w prawnych, stosownie do wielko\u015bci ich udzia\u0142\u00f3w.<\/p>\r\n Je\u017celi\u00a0wol\u0105 tw\u00f3rcy jest, aby\u00a0po\u00a0jego \u015bmierci z\u00a0autorskich praw maj\u0105tkowych korzysta\u0142a konkretna osoba, to powinien sporz\u0105dzi\u0107 testament i\u00a0powo\u0142a\u0107 t\u0119 osob\u0119 do\u00a0ca\u0142o\u015bci spadku. Testament mo\u017cna sporz\u0105dzi\u0107 odr\u0119cznie lub\u00a0u\u00a0notariusza \u2013 w\u00a0formie aktu notarialnego. W\u00a0testamencie sporz\u0105dzonym w\u00a0formie aktu notarialnego spadkodawca mo\u017ce postanowi\u0107, \u017ce\u00a0oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu z\u00a0chwil\u0105 otwarcia spadku. Jest to zapis windykacyjny. Jego przedmiotem mo\u017ce by\u0107 zbywalne prawo maj\u0105tkowe a\u00a0zatem\u00a0tak\u017ce autorskie prawa maj\u0105tkowe.<\/p>\r\n Nale\u017cy jednak\u00a0pami\u0119ta\u0107, \u017ce\u00a0do dziedziczenia testamentowego \u2013 tak jak do\u00a0spadkobrania ustawowego \u2013 znajduj\u0105 zastosowanie bezwzgl\u0119dnie obowi\u0105zuj\u0105ce przepisy ograniczaj\u0105ce czas trwania autorskich praw maj\u0105tkowych. Niezale\u017cnie zatem\u00a0od podstawy spadkobrania, autorskie prawa maj\u0105tkowe gasn\u0105 z\u00a0up\u0142ywem 70 lat od \u015bmierci tw\u00f3rcy, a\u00a0do\u00a0utwor\u00f3w wsp\u00f3\u0142autorskich \u2013 od \u015bmierci wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcy, kt\u00f3ry prze\u017cy\u0142 pozosta\u0142ych. \u015amier\u0107 spadkobierc\u00f3w lub\u00a0ich nast\u0119pc\u00f3w nie powoduje rozpocz\u0119cia na\u00a0nowo biegu tego 70-letniego terminu.<\/p>\r\n Prawa i obowi\u0105zki maj\u0105tkowe zmar\u0142ego przechodz\u0105 z chwil\u0105 jego \u015bmierci na jedn\u0105 lub kilka os\u00f3b stosownie do przepis\u00f3w Kodeksu cywilnego. Spadek otwiera si\u0119 z chwil\u0105 \u015bmierci tw\u00f3rcy (spadkodawcy) i z t\u0105 te\u017c chwil\u0105 spadkobierca lub spadkobiercy nabywaj\u0105 spadek.<\/p>\r\n Stwierdzenie nabycia spadku mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 w ramach post\u0119powania s\u0105dowego lub przed notariuszem. S\u0105d na wniosek osoby maj\u0105cej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobierc\u0119. Notariusz na zasadach okre\u015blonych w przepisach sporz\u0105dza akt po\u015bwiadczenia dziedziczenia.<\/p>\r\n Stwierdzenie nabycia spadku oraz po\u015bwiadczenie dziedziczenia nie mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 przed up\u0142ywem sze\u015bciu miesi\u0119cy od otwarcia spadku, chyba \u017ce wszyscy znani spadkobiercy z\u0142o\u017cyli ju\u017c o\u015bwiadczenia o przyj\u0119ciu lub o odrzuceniu spadku.<\/p>\r\n S\u0105d wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po przeprowadzeniu rozprawy, na kt\u00f3r\u0105 wzywa wnioskodawc\u0119 oraz osoby mog\u0105ce wchodzi\u0107 w rachub\u0119 jako spadkobiercy testamentowi i jako spadkobiercy ustawowi zgodnie z kolejno\u015bci\u0105 dziedziczenia.<\/p>\r\n Druga droga stwierdzenia nabycia spadku polega na sporz\u0105dzeniu przez notariusza aktu po\u015bwiadczenia dziedziczenia, kt\u00f3ry po zarejestrowaniu w Rejestrze Spadkowym ma skutek prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.<\/p>\r\n Stwierdzenie nabycia spadku mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 cz\u0119\u015bciowo na podstawie testamentu, a w pozosta\u0142ym zakresie na podstawie ustawy.<\/p>\r\n Je\u015bli potrzebujesz pomocy prawnej w sprawach dotycz\u0105cych praw autorskich to zadzwo\u0144 pod numer 61 852 26 10<\/a> lub napisz e-mail na adres\u00a0pmj@jarzpartner.pl<\/a>\u00a0i\u00a0um\u00f3w si\u0119 na\u00a0pierwsz\u0105 konsultacj\u0119 w\u00a0Kancelarii Prawnej Jarzy\u0144ski & Wsp\u00f3lnicy.<\/strong><\/p>\r\n\t\t
<\/strong><\/p>\r\nDziedziczenie ustawowe<\/strong><\/h2>\r\n
Testament<\/strong><\/h2>\r\n
Procedura stwierdzenia nabycia spadku po zmar\u0142ym tw\u00f3rcy<\/strong><\/h2>\r\n