Rozw\u00f3j generatywnej sztucznej inteligencji sprawi\u0142, \u017ce stworzenie realistycznego nagrania g\u0142osu, filmu z cudz\u0105 twarz\u0105 albo materia\u0142u \u201ew stylu\u201d konkretnego tw\u00f3rcy sta\u0142o si\u0119 \u0142atwiejsze ni\u017c kiedykolwiek. Deepfake\u2019i nie s\u0105 ju\u017c wy\u0142\u0105cznie problemem celebryt\u00f3w czy polityk\u00f3w – mog\u0105 dotkn\u0105\u0107 zar\u00f3wno przedsi\u0119biorc\u00f3w, ekspert\u00f3w, lektor\u00f3w, muzyk\u00f3w, influencer\u00f3w, pracownik\u00f3w firm, jak i zwyk\u0142ych u\u017cytkownik\u00f3w internetu. U.S. Copyright Office wskaza\u0142, \u017ce cyfrowe repliki g\u0142osu lub wygl\u0105du mog\u0105 powodowa\u0107 powa\u017cne szkody dla reputacji, zarobk\u00f3w i bezpiecze\u0144stwa os\u00f3b prywatnych, a istniej\u0105ce mechanizmy ochrony bywaj\u0105 niewystarczaj\u0105ce.<\/p>\n
<\/p>\n
Poni\u017cej znajduje si\u0119 praktyczny artyku\u0142 omawiaj\u0105cy, jak chroni\u0107 g\u0142os, wizerunek i styl przed nieautoryzowanym wykorzystaniem przez AI.<\/p>\n
Deepfake to materia\u0142 wizualny, d\u017awi\u0119kowy lub audiowizualny wygenerowany albo zmodyfikowany przy u\u017cyciu AI w taki spos\u00f3b, aby sprawia\u0142 wra\u017cenie autentycznego. Mo\u017ce polega\u0107 na podmianie twarzy, sklonowaniu g\u0142osu, wygenerowaniu fa\u0142szywego nagrania wypowiedzi albo stworzeniu pozornej reklamy z udzia\u0142em osoby, kt\u00f3ra nigdy nie wyrazi\u0142a na to zgody.<\/p>\n
Problem polega na tym, \u017ce technologia deepfake mo\u017ce jednocze\u015bnie narusza\u0107 kilka r\u00f3\u017cnych obszar\u00f3w prawa: dobra osobiste, prawo do wizerunku, ochron\u0119 danych osobowych, prawo autorskie, prawa pokrewne, przepisy karne oraz zasady uczciwej konkurencji. Dlatego skuteczna ochrona rzadko opiera si\u0119 na jednej podstawie prawnej – zazwyczaj trzeba \u0142\u0105czy\u0107 kilka instrument\u00f3w.<\/p>\n
W polskim prawie g\u0142os mo\u017ce by\u0107 traktowany jako dobro osobiste, poniewa\u017c jest elementem to\u017csamo\u015bci cz\u0142owieka i pozwala go rozpozna\u0107. Nieautoryzowane wykorzystanie czyjego\u015b g\u0142osu, manipulacja – zw\u0142aszcza w reklamie, nagraniu promocyjnym, fa\u0142szywej rozmowie telefonicznej albo syntetycznym utworze – mo\u017ce narusza\u0107 art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego.<\/p>\n
Osoba, kt\u00f3rej g\u0142os zosta\u0142 sklonowany, mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 m.in. zaprzestania narusze\u0144, usuni\u0119cia materia\u0142u, przeprosin, zado\u015b\u0107uczynienia, odszkodowania lub wydania korzy\u015bci uzyskanych dzi\u0119ki bezprawnemu wykorzystaniu jej g\u0142osu. W przypadku artyst\u00f3w, lektor\u00f3w, aktor\u00f3w czy muzyk\u00f3w mo\u017ce dodatkowo wchodzi\u0107 w gr\u0119 naruszenie praw pokrewnych do artystycznych wykona\u0144.<\/p>\n
G\u0142os mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c dan\u0105 osobow\u0105, a w niekt\u00f3rych sytuacjach – gdy s\u0142u\u017cy do jednoznacznej identyfikacji osoby – mo\u017ce mie\u0107 charakter danych biometrycznych. To oznacza, \u017ce jego przetwarzanie, kopiowanie, analizowanie albo wykorzystywanie do trenowania lub generowania modeli AI mo\u017ce wymaga\u0107 podstawy prawnej na gruncie RODO (tj. Rozporz\u0105dzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016\/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony os\u00f3b fizycznych w zwi\u0105zku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przep\u0142ywu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95\/46\/WE (og\u00f3lne rozporz\u0105dzenie o ochronie danych) (Dz. U. UE. L. z 2016 r. Nr 119, str. 1 z p\u00f3\u017an. zm.). W praktyce oznacza to, \u017ce firma, kt\u00f3ra nagrywa g\u0142os pracownika, lektora czy klienta, nie powinna automatycznie zak\u0142ada\u0107, \u017ce mo\u017ce p\u00f3\u017aniej u\u017cy\u0107 tego nagrania do stworzenia syntetycznego g\u0142osu. Do takiego celu potrzebna jest odr\u0119bna, jasna i \u015bwiadoma zgoda albo inna wyra\u017ana podstawa prawna.<\/p>\n\t\t