Masz prawo nas wypróbować >>>

Oparcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 5 Kodeksu cywilnego niewskazanego przez strony sporu

W polskiej procedurze cywilnej obowiązuje zasada „iura novit curia”, zgodnie z którą Sąd zna prawo i nie musi opierać rozstrzygnięcia na podstawie prawnej wskazanej przez którąkolwiek ze stron. Ta zasada doznaje jednak pewnych wyjątków – jeden z nich dotyczący art. 5 Kodeksu cywilnego (dalej jako: K.c.), został sformułowany w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 17 lutego 2017 roku o sygn. akt V ACa 445/16.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 5 K.c.:

Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.”.

Przepis został sformułowany w sposób pozwalający na jego szerokie zastosowanie w sytuacjach, w których wydanie rozstrzygnięcia choć zgodne z przepisami prawa, jest niesprawiedliwie w odbiorze społecznym.

W doktrynie podkreśla się, że art. 5 K.c. nie powinien być wykorzystywany powszechnie przez Sądy, gdyż jest rozwiązaniem absolutnie wyjątkowym i jego stosowanie powinno być ograniczone tylko do sytuacji rażąco niesprawiedliwych.

W opisywanej sprawie Sąd I instancji rozstrzygając sprawę wskazał, iż pomimo, że roszczenie powódki jest zasadne w świetle obowiązującego prawa, to powództwo podlega oddaleniu na podstawie art. 5 K.c. oraz przy uwzględnieniu zasad obrotu gospodarczego i doświadczenia życiowego.

Co istotne, pozwani nie powoływali się w sprawie na art. 5 K.c.

Sąd Apelacyjny w Katowicach uznał, że w niniejszej sprawie doszło do nieważności postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5) Kodeksu postępowania cywilnego.

Rozstrzygnięcie o roszczeniu przez Sąd na innej podstawie prawnej niż wskazywana przez stronę, bez poinformowania o takiej możliwości przed zamknięciem rozprawy skutkuje nieważnością postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony praw.

Choć Sąd nie jest związany podaną przez strony podstawą prawną i może orzec na podstawie przepisu niewskazanego przez stronę, powinien on jednak uprzedzić o takim zamiarze, jeżeli zmiana podstawy prawnej rozstrzygnięcia wpływa na zakres praw i obowiązków procesowych stron.

Oddalenie powództwa wyłącznie na podstawie art. 5 K.c. (niewskazanym przez strony) przesądziło o naruszeniu prawa powódki do obrony jej praw.

Tym samym, jeżeli Sąd „z urzędu” zamierza oprzeć rozstrzygnięcie na podstawie art. 5 K.c., to musi o tym poinformować strony, tak aby miały one możliwość ustosunkowania się do działań Sądu w trakcie procesu.


Blog Prawniczy

  • Ustalenie warunków zabudowy jako etap wstępny realizacji inwestycji

    Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 stycznia 2017 roku o sygn. akt II OSK 1048/15 rozstrzygnął kwestię dotyczącą ustalenia warunków zabudowy jako etapu wstępnego realizacji inwestycji.

    W przedmiotowej sprawie odmówiono uchylenia decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku usługowo-biurowo-handlowego o powierzchni sprzedaży poniżej 2.000 m2 z dwiema kondygnacjami zarzucając wnioskodawcom, iż nie posiadają statusu strony postępowania w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: K.p.a.):

    „Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek”.

    Na decyzję o odmowie uchylenia decyzji o warunkach zabudowy wniesiono środek zaskarżenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego uzasadniając m.in., że niedopuszczalne jest ograniczanie liczby stron postępowania, szczególnie w przypadku dużych inwestycji w zabudowie miejskiej, albowiem wywierają one wpływ również na nieruchomości niegraniczące z nimi bezpośrednio.

    więcej
  • W projekcie budowlanym należy uwzględnić analizę dotyczącą zapewnienia naturalnego oświetlenia pomieszczeń

    Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 listopada 2016 roku o sygn. akt II OSK 191/15 rozstrzygnął kwestię dotyczącą obowiązku uwzględnienia w projekcie budowlanym obiektu analizy w zakresie zapewnienia naturalnego oświetlenia pomieszczeń mieszkalnych w sąsiednich budynkach.

    W sprawie zakwestionowano decyzję o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami oraz garażem podziemnym zarzucając, iż zamierzenie budowlane nie spełnia norm nasłonecznienia budynku usytuowanego w bliskim sąsiedztwie.

    Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję o pozwoleniu na budowę, wskazując, że spełnione zostały wymogi określone w § 60 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie(Dz.U. 2002, nr 75, poz. 690 wraz z późn. zm.; dalej jako: Rozporządzenie) dotyczące nasłonecznienia pomieszczeń.

    Zdaniem organu odwoławczego, biorąc pod uwagę dopuszczenie wymaganego czasu nasłonecznienia dla zabudowy śródmiejskiej, pokoje mieszkalne w sąsiednim budynku powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia co najmniej 1,6 godziny w dniach równonocy (21 marca i 21 września) w godzinach 7:00 – 17:00.

    więcej