Masz prawo nas wypróbować >>>

Oparcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 5 Kodeksu cywilnego niewskazanego przez strony sporu

W polskiej procedurze cywilnej obowiązuje zasada „iura novit curia”, zgodnie z którą Sąd zna prawo i nie musi opierać rozstrzygnięcia na podstawie prawnej wskazanej przez którąkolwiek ze stron. Ta zasada doznaje jednak pewnych wyjątków – jeden z nich dotyczący art. 5 Kodeksu cywilnego (dalej jako: K.c.), został sformułowany w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 17 lutego 2017 roku o sygn. akt V ACa 445/16.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 5 K.c.:

Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.”.

Przepis został sformułowany w sposób pozwalający na jego szerokie zastosowanie w sytuacjach, w których wydanie rozstrzygnięcia choć zgodne z przepisami prawa, jest niesprawiedliwie w odbiorze społecznym.

W doktrynie podkreśla się, że art. 5 K.c. nie powinien być wykorzystywany powszechnie przez Sądy, gdyż jest rozwiązaniem absolutnie wyjątkowym i jego stosowanie powinno być ograniczone tylko do sytuacji rażąco niesprawiedliwych.

W opisywanej sprawie Sąd I instancji rozstrzygając sprawę wskazał, iż pomimo, że roszczenie powódki jest zasadne w świetle obowiązującego prawa, to powództwo podlega oddaleniu na podstawie art. 5 K.c. oraz przy uwzględnieniu zasad obrotu gospodarczego i doświadczenia życiowego.

Co istotne, pozwani nie powoływali się w sprawie na art. 5 K.c.

Sąd Apelacyjny w Katowicach uznał, że w niniejszej sprawie doszło do nieważności postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 5) Kodeksu postępowania cywilnego.

Rozstrzygnięcie o roszczeniu przez Sąd na innej podstawie prawnej niż wskazywana przez stronę, bez poinformowania o takiej możliwości przed zamknięciem rozprawy skutkuje nieważnością postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony praw.

Choć Sąd nie jest związany podaną przez strony podstawą prawną i może orzec na podstawie przepisu niewskazanego przez stronę, powinien on jednak uprzedzić o takim zamiarze, jeżeli zmiana podstawy prawnej rozstrzygnięcia wpływa na zakres praw i obowiązków procesowych stron.

Oddalenie powództwa wyłącznie na podstawie art. 5 K.c. (niewskazanym przez strony) przesądziło o naruszeniu prawa powódki do obrony jej praw.

Tym samym, jeżeli Sąd „z urzędu” zamierza oprzeć rozstrzygnięcie na podstawie art. 5 K.c., to musi o tym poinformować strony, tak aby miały one możliwość ustosunkowania się do działań Sądu w trakcie procesu.


Blog Prawniczy

  • Zmiana reguł solidarnej odpowiedzialności inwestora za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy z tytułu robót budowlanych

    W dniu 1 czerwca 2017 roku weszła w życie Ustawa z 7 kwietnia 2017 roku o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia dochodzenia wierzytelności (Dz.U. 2017, poz. 933), zmieniająca m.in. art. 6471 Kodeksu cywilnego (dalej jako: K.c.), określający reguły solidarnej odpowiedzialności inwestora i wykonawcy za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy z tytułu wykonanych przez niego robót budowlanych.

    Od wielu lat art. 6471 K.c. wzbudza wiele wątpliwości interpretacyjnych chociażby w zakresie formy w jakiej powinna zostać wyrażona zgoda inwestora na zawarcie przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą i czy może ona mieć charakter dorozumiany.

    Nowelizacja doprecyzowuje i reguluje wiele kwestii związanych z solidarną odpowiedzialnością inwestora i wykonawcy za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy.

    Najistotniejszą zmianą jest zlikwidowanie konieczności uzyskania zgody inwestora na zawarcie przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą.

    więcej
  • Ostateczność decyzji o pozwoleniu na budowę a rozpoczęcie robót budowlanych

    Od momentu nowelizacji art. 28 ust. 1 Ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (dalej jako: pr.bud.), która weszła w życie w dniu 28 czerwca 2015 roku, treść tego przepisu budziła wątpliwości.

    Do czasu nowelizacji art. 28 ust. 1 pr.bud. miał następujące brzmienie:

    Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.

    Powołana nowelizacja spowodowała wykreślenie w art. 28 ust. 1 pr.bud. słowa „ostatecznej”, w związku z czym powstała wątpliwość co do tego, czy roboty budowlane można rozpocząć od razu po wydaniu pozwolenia na budowę, czy należy wstrzymać się do momentu, gdy decyzja stanie się ostateczna tzn. od decyzji nie będzie można wnieść odwołania w administracyjnym toku instancji.

    więcej